ABD’de teknoloji ve sıhhat alanlarını bir ortaya getiren sıra dışı bir proje gündemde.
Google, Batı Nil virüsü başta olmak üzere sivrisinekler aracılığıyla yayılan çeşitli hastalıkların önüne geçebilmek için milyonlarca özel üretim erkek sivrisineği tabiata bırakmaya hazırlanıyor.
Şirketin Kaliforniya ve Florida eyaletlerinde uygulanmasını planladığı proje için ABD Etraf Muhafaza Ajansı’nın (EPA) vereceği karar bekleniyor.
HEDEF, HASTALIK TAŞIYAN TİPLERİN SAYISINI AZALTMAK
New York Post’un haberine nazaran; Google’ın önerdiği çalışma, bilhassa Batı Nil virüsü ve St. Louis ensefaliti üzere hastalıkları taşıyabilen Culex çeşidi sivrisinekleri maksat alıyor. Yetkililer, kelam konusu hastalıkların yıllardır ABD’nin birçok bölgesinde halk sıhhati açısından risk oluşturmaya devam ettiğini belirtiyor.
ABD Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezleri’nin (CDC) bilgilerine nazaran Batı Nil virüsü, ülkede sivrisinekler aracılığıyla bulaşan en yaygın enfeksiyonlar ortasında yer alıyor. Virüs, bilhassa kuşlar ve sivrisinekler ortasında doğal döngü içerisinde ömrünü sürdürürken, vakit zaman insanlara da bulaşabiliyor.
Son olarak Kaliforniya’nın Riverside bölgesinde Batı Nil virüsü taşıdığı belirlenen bir örneğin tespit edilmesi, bahsin yine gündeme gelmesine neden oldu.
WOLBACHIA BAKTERİSİYLE DESTEKLENEN YÖNTEM
Google’ın geliştirdiği sistem, genetik müdahaleden çok biyolojik denetim sistemine dayanıyor. Proje kapsamında tabiata bırakılması planlanan erkek sivrisinekler, Wolbachia ismi verilen ve tabiatta birçok böcek cinsinde doğal olarak bulunan bir bakteriyle enfekte ediliyor.
Bu erkek sivrisinekler, doğal ortamda bulunan dişi sivrisineklerle çiftleştiğinde oluşan yumurtalardan çıkan yavrular ömrünü sürdüremiyor. Böylelikle yeni jenerasyonların ortaya çıkması engellenirken, hedeflenen sivrisinek popülasyonunun vakit içerisinde değerli ölçüde azaltılması amaçlanıyor.
Araştırmacılar, metodun etrafa kimyasal ilaç kullanımına kıyasla daha sonlu tesir oluşturduğunu ve belli cinsleri maksat alabildiğini tabir ediyor.
“İNSANLARI ISIRMAYACAKLAR”
Projeye ait en çok merak edilen hususların başında, salınacak sivrisineklerin beşerler üzerinde yeni bir risk oluşturup oluşturmayacağı geliyor.
Uzmanlar, tabiata bırakılacak bireylerin tamamının erkek sivrisineklerden oluşacağını vurguluyor. Erkek sivrisineklerin insan kanıyla beslenmediği ve insanları ısırmadığı belirtilirken, bu nedenle uygulamanın sivrisinek kaynaklı rahatsızlıkları artırmasının beklenmediği tabir ediliyor.
Bilim beşerlerine nazaran proje, direkt beşerlerle temas kuran dişi sivrisinekleri değil, onların üreme döngüsünü amaç alan bir nüfus denetim stratejisi niteliği taşıyor.
KARAR EPA’NIN ELİNDE
Google’ın başvurusu şu anda ABD Çevre Koruma Ajansı tarafından bedellendiriliyor. Kurumun kamuoyu görüşlerini toplamasının akabinde deneysel uygulamaya müsaade verilip verilmeyeceğine karar vermesi bekleniyor.
Onay çıkması halinde sivrisineklerin hangi bölgelerde ve hangi yoğunlukta salınacağı ise daha sonra netleşecek. Yetkililer, uygulamanın denetimli ve kademeli halde yürütülmesinin planlandığını belirtiyor.
DAHA EVVEL DE FARKLI ÜLKELERDE DENENDİ
Sivrisinek popülasyonlarını biyolojik tekniklerle azaltmaya yönelik çalışmalar dünya genelinde yeni değil. Misal uygulamalar daha evvel çeşitli araştırma kurumları ve sıhhat kuruluşları tarafından farklı ülkelerde test edildi.
Google’ın yaklaşık 10 yıl evvel başlattığı “Debug” programı kapsamında geliştirilen proje ise bugüne kadar planlanan en büyük ölçekli uygulamalardan biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, başarılı olması halinde usulün sivrisinek kaynaklı hastalıklarla çabada yeni bir periyodun kapısını aralayabileceğini kıymetlendiriyor.
HALK SIHHATİ İÇİN YENİ BİR PERİYOT Mİ?
İklim değişikliği, artan sıcaklıklar ve değişen ekosistem şartları nedeniyle sivrisineklerin ömür alanlarının genişlediğine dikkat çeken uzmanlar, klâsik uğraş prosedürlerinin tek başına kâfi olmayabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle biyolojik denetim teknikleri, genetik teknolojiler ve maksat odaklı ekolojik tahliller son yıllarda daha fazla değer kazanıyor. Google’ın milyonlarca sivrisineği kapsayan projesi de bu yaklaşımın en dikkat alımlı örneklerinden biri olarak görülüyor. Şirketin planı onay alırsa, teknoloji bölümünün halk sıhhati alanındaki en büyük saha deneylerinden biri hayata geçirilmiş olacak.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
Kaynak: Ensonhaber
